الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
208
تفسير مجمع البيان (فارسى)
بيان آيهء 105 اعراب عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ : زجاج گويد يعنى « الزموا انفسكم » در حقيقت « عليكم » جانشين فعل شده است نظير « عندك زيدا » ( يعنى زيد پيش تست ، او را بگير ) و « دونك زيدا » ( يعنى زيد نزديك تست ، او را بگير ) حروف ديگرى هم جانشين فعل امر مىشوند ، لكن مثل اينها متعدى به مفعول نمىشوند مثل « اليك عنّى » ( يعنى از من دنبال شو ) استعمال اين كلمات ، تنها در مورد دوم شخص جايز است . لا يَضُرُّكُمْ : مرفوع است ، بنا بر اين كه خبر باشد . يا اينكه مجزوم است بنا بر اين كه جواب شرط باشد . اين فعل هر وقت مجزوم باشد ، نظير فعلهاى مضاعف ديگر ، در آن چهار وجه جايز است : ضم حرف آخر ، فتحه ، كسره و اظهار هر دو راء . مقصود در آيهء پيش خداوند متعال ، از كافرانى سخن گفت كه به تقليد كوركورانهء نياكانى و ملى خود دلخوشند ، بدنبال آن مردم مؤمن را امر به اطاعت مىكند و مىگويد شخص مطيع از گناه عاصيان ، مؤاخذه نميشود ، از اينرو فرمود : يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ : اى مردم مؤمن خود را از معصيتها و اصرار بر گناه ، حفظ كنيد . اين معنى از فراء و جز اوست . زجاج گويد : يعنى شما به كار خويشتن ملزم باشيد كه خداوند شما را ملزم كرده است . اين معنى با آنچه از ابن عباس نقل شده ، موافق است كه : مقصود اين است : امر مرا اطاعت و وصيت مرا حفظ كنيد . لا يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ : گمراهى كسانى كه گمراه بودهاند - اعم از پدرانتان يا ديگران - هر گاه شما اهل هدايت باشيد ، براى شما ضرر ندارد .